Toelichting op haar huidige project ‘Europe'

In 2002 begon ik het met het fotograferen van foto's, die onderdeel uitmaakten van een deel van een Europees interieur. Een interieur of onderkomen dient als een metafoor voor het innerlijk: het toont de geschiedenis, gevoelens, ideeën en verlangens van de bewoners.

Het interieur is een cocon dat mensen maken om hun dromen in te bewaren. Ik kies de details in de interieurs waar ik de familiefoto's wil tonen. Dit geeft mij het gevoel dat ik dichter bij de mensen kom, dichter bij hun zeer persoonlijke en intieme geschiedenissen, dromen en fantasieën. Ik ontdek tekens van oorlog, verdrukking, geluk en verdriet die soms al meer dan honderd jaar oud zijn. Ik merk niet alleen de verschillen in de geschiedenissen, de sfeer, de religie en de cultuur, maar ook de overeenkomsten in menselijke ideeën over liefde, vriendschap, familie, dood en geboorte. De wereldgeschiedenis bevindt zich ergens op de achtergrond. De combinatie van foto's met spullen geeft een bevreemdend, onrealistische effect, dat voor mij een beeld geeft van de onwerkelijkheid van de wereld, waar we in leven. De veranderingen in het politieke klimaat, de onrust door de huidige veranderingen, oorlog, migratie, maar ook consumptie, tv, internet, de snelheid van het dagelijks bestaan, door al deze dingen vergeten mensen wie ze zijn. Het maakt tegelijkertijd dat ze hun familiefoto's koesteren.

Ik werk graag met een kleine automatische camera, gezien zijn dynamiek, levendigheid, spontaniteit en de toevallige effecten. Het voordeel van deze camera is dat ik minder bedreigend overkom. Ik ben niet ter plekke als ‘de fotograaf', maar meer als een bezoeker die foto's maakt.

Vaak ben ik ontroerd door de wijze waarop mensen me vertrouwen en toestaan dat ik een blik mag werpen op hun meest vertrouwelijke bezittingen.”

Toelichting op de opdracht

I k wil graag deze opdracht doen, vooral omdat ik vind dat we op de één of andere manier moeten laten blijken dat we het hier niet mee eens zijn. De opdracht om de omgeving van vluchtelingen in beeld te brengen en zo een fijnzinniger ‘portret' van hun te maken past goed in de wijze van fotograferen, waar ik de laatste tijd mee bezig ben. Of zoals ik eerder heb gezegd: “e en interieur of onderkomen dient als een metafoor voor het innerlijk: het toont de geschiedenis, gevoelens, ideeën en verlangens van de bewoners.

Toelichting op het werk voor ‘Het Tweede Huis?'

Titel: Alessandra 15 februari 2005
Met dank aan Carolien Scholtes
Druk foto: de Verbeelding Purmerend

Motivatie van de selectiecommissie

Sinds Bertien van Manen in 1979 haar eerste fotoboek Vrouwen te gast maakte (over gastarbeidersvrouwen in Nederland), heeft zij zich met sociale onderwerpen bezig gehouden. Vooral het dagelijks leven bij mensen thuis is haar uitgangspunt. Door haar snapshotachtige foto's komen de personen en hun omgeving onopvallend dichtbij. De mensen blijven in hun waarde en het lijkt alsof ze vergeten zijn dat ze gefotografeerd werden. Daarnaast hebben spullen en het interieur een steeds grotere rol in haar werk gekregen. Daarmee komt het leven van hun eigenaren op geheel eigen wijze tot leven. Vele vluchtelingen hebben de laatste jaren zoveel mogelijk een bestaan in Nederland opgebouwd, terwijl ze hier kwamen met één tas waar hun hele hebben en houden in zat. Hoe zien hun spullen eruit? Welke verhalen vertellen zij?

http://www.bertienvanmanen.nl